Stablecoin: jak utrzymuje peg i kiedy go traci

Stablecoin to token zaprojektowany tak, by utrzymywać stałą wartość — niemal zawsze jednego dolara amerykańskiego. Stablecoiny są warstwą rozliczeniową krypto: w nich denominowana jest większość par handlowych, większość rynków pożyczkowych i większość strategii generowania zysku.

Słowo „stablecoin” obejmuje konstrukcje, które poza docelową ceną nie mają ze sobą prawie nic wspólnego. Traktowanie ich jako wymiennych to prosta droga do strat.

Trzy konstrukcje

Zabezpieczone walutą fiat

Emitent przechowuje dolary i krótkoterminowe obligacje skarbowe, a na ich podstawie emituje tokeny. W tej kategorii dominują USDC i USDT; nasz przewodnik po największych emitentach stablecoinów w 2026 roku porównuje, kto co emituje i jak duży jest każdy token.

Peg utrzymuje się dzięki wykupowi: jeśli token jest notowany poniżej dolara, arbitrażyści kupują go tanio i wykupują po wartości nominalnej. Ten mechanizm działa tylko wtedy, gdy wykup jest rzeczywiście dostępny, dlatego skład rezerw ma większe znaczenie niż ich deklarowana wielkość. W warunkach stresu rezerwy w jednodniowych papierach skarbowych zachowują się zupełnie inaczej niż rezerwy w papierach komercyjnych.

Co go psuje: dostęp emitenta do banków. W marcu 2023 r. USDC na krótko stracił peg — nie dlatego, że brakowało rezerw, lecz dlatego, że ich część leżała w banku, który upadł w ciągu weekendu.

Zabezpieczone kryptowalutami

Zabezpieczeniem są kryptowaluty zablokowane w smart kontraktach i celowo nadzabezpieczone — zwykle 150 USD lub więcej zabezpieczenia na każde wyemitowane 100 USD. Archetypem jest DAI.

Nadzabezpieczenie amortyzuje zmienność. Jeśli wartość zabezpieczenia spadnie zbyt mocno, pozycje są automatycznie likwidowane, aby system pozostał wypłacalny. To konstrukcja z założenia nieefektywna kapitałowo — i właśnie ta nieefektywność stanowi margines bezpieczeństwa.

Co go psuje: zabezpieczenie tracące na wartości szybciej, niż likwidacje zdążą się rozliczyć, co pozostawia system niedostatecznie zabezpieczonym. Przeciążenie sieci pogarsza sytuację, bo likwidacje konkurują o tę samą przestrzeń w blokach co wszyscy, którzy próbują wyjść.

Algorytmiczne

Brak istotnego zabezpieczenia. Peg jest utrzymywany przez emisję i spalanie w parze z drugim tokenem, przy założeniu, że resztę zrobi arbitraż.

Wzorcowym przykładem porażki jest UST od Terry. Gdy zniknęło zaufanie, mechanizm nie tylko nie utrzymał pegu — aktywnie przyspieszył załamanie, emitując sparowany token na spadający rynek.

Co go psuje: sama konstrukcja. Czysto algorytmiczne stablecoiny nie mają dna, gdy sprzężenie zwrotne obraca się przeciwko nim. Warto podchodzić do nich z założeniem, że ich wartość może spaść do zera.

Co naprawdę oznacza „zabezpieczony”

Zabezpieczenie to twierdzenie o rezerwach, które ma trzy odrębne wymiary.

Skład — w czym przechowywane są rezerwy. Obligacje skarbowe i gotówka to nie to samo co dług korporacyjny czy inne kryptowaluty.
Przechowywanie — kto je trzyma i co się stanie, jeśli ta instytucja upadnie.
Weryfikacja — czy ktoś niezależny to potwierdził. Atestacja to migawka; audyt to mocniejsze twierdzenie. Żadne z nich nie jest gwarancją. Zob. proof of reserves, by sprawdzić, co takie atestacje obejmują, a czego nie.

Zarabianie na stablecoinach

Stablecoiny same z siebie nie przynoszą odsetek. Każdy zysk ma konkretne źródło i warto je nazwać.

Rynki pożyczkowe płacą z odsetek pożyczkobiorców. Pule płynności płacą z opłat transakcyjnych. Tokenizowane produkty oparte na obligacjach skarbowych przekazują dalej rentowność obligacji rządowych. Syntetyczne dolary, takie jak USDe od Etheny, zarabiają na stopach finansowania (funding rates) instrumentów pochodnych, co oznacza jeszcze inne ryzyko. Programy zachęt płacą z emisji tokenów — a te się kończą.

Praktyczne sposoby opisujemy w artykule jak zarabiać na stablecoinach, tokeny z wbudowanym zyskiem w tekście stablecoiny przynoszące dochód, a bardziej ryzykowne podejście w artykule yield farming na stablecoinach.

Zasada, która dobrze się starzeje: jeśli zysk jest znacznie wyższy niż krótkoterminowe stopy rządowe, to jest to zapłata za jakieś ryzyko. Warto je zidentyfikować przed dokonaniem depozytu.

Regulacje są dziś główną zmienną

Stablecoiny były pierwszym obszarem krypto, którym zajęli się regulatorzy, ponieważ dotykają płatności i polityki pieniężnej, a sieci kartowe i firmy płatnicze wbudowują je dziś w codzienne płatności.

W Stanach Zjednoczonych GENIUS Act, podpisany w lipcu 2025 r., stworzył federalne ramy dla emitentów stablecoinów płatniczych. W Europie MiCA określa wymogi dotyczące rezerw, wykupu i raportowania dla emitentów oraz ogranicza to, co można oferować użytkownikom w UE — dlatego niektóre tokeny zostały wycofane dla klientów z Europy, zamiast zostać dostosowane. Emitenci i platformy, które je dystrybuują, mają dziś obowiązki w zakresie weryfikacji tożsamości i monitorowania, a systemy KYC i KYB są jednym ze sposobów ich praktycznego spełnienia.

Nasz przewodnik po stablecoinach zgodnych z MiCA wyjaśnia, które konstrukcje mieszczą się w tych ramach.

Jak wybrać

Do przechowywania wartości najlepiej sprawdzają się największe tokeny zabezpieczone walutą fiat, z przejrzystymi, krótkoterminowymi rezerwami. Przy ekspozycji natywnej dla DeFi konstrukcje nadzabezpieczone eliminują ryzyko emitenta, ale dodają ryzyko smart kontraktu i likwidacji. Wszystko, co algorytmiczne, warto traktować jako pozycję spekulacyjną i odpowiednio dobrać jej wielkość.

I unikać koncentracji — trzymanie jednego stablecoina oznacza, że upadek jednego emitenta jest również własnym upadkiem.