Lista sankcyjna OFAC: jak działa weryfikacja kryptowalut

Lista sankcyjna OFAC, o której zwykle się mówi, to Specially Designated Nationals and Blocked Persons List (lista SDN), publikowana przez Office of Foreign Assets Control Departamentu Skarbu USA. Osoby amerykańskie (US persons), w tym giełdy kryptowalut, nie mogą prowadzić interesów z nikim, kto się na niej znajduje, i muszą blokować jego mienie, a od 2018 r. lista wskazuje także konkretne adresy portfeli kryptowalutowych. Weryfikacja OFAC (OFAC screening) to proces sprawdzania klientów, transakcji i adresów portfeli względem tej listy.

Ten przewodnik wyjaśnia, co zawiera lista SDN, jak trafiają na nią adresy kryptowalutowe, czym jest zasada 50 procent, dlaczego odpowiedzialność ma charakter obiektywny, jak w praktyce działa weryfikacja i co zmieniła sprawa Tornado Cash. Jest przeznaczony dla zespołów compliance giełd i VASP oraz dla użytkowników, którzy zastanawiają się, dlaczego ich przelew został zablokowany.

Czym jest lista SDN OFAC

OFAC zarządza amerykańskimi sankcjami gospodarczymi. Jego wytyczne dotyczące zgodności z sankcjami dla branży walut wirtualnych, opublikowane w październiku 2021 r., wyjaśniają, że OFAC prowadzi ponad 35 programów sankcyjnych, a lista SDN jest „najważniejszą” z jego list. Wymienia osoby, grupy i podmioty, takie jak terroryści, handlarze narkotyków i sprawcy naruszeń praw człowieka, a także osoby i firmy powiązane z objętymi sankcjami państwami i reżimami. OFAC publikuje również Consolidated Sanctions List, obejmującą pozostałe listy.

Ogólna zasada w brzmieniu OFAC: o ile nie zachodzi zwolnienie lub zezwolenie, osobom amerykańskim zabrania się prowadzenia interesów z SDN lub osobami zablokowanymi, „bezpośrednio lub pośrednio”, i „muszą one zablokować wszelkie mienie znajdujące się w ich posiadaniu lub pod ich kontrolą”, w którym SDN ma udział. OFAC podkreśla, że obowiązki te „stosuje się jednakowo” niezależnie od tego, czy transakcja odbywa się w kryptowalutach, czy w walucie fiducjarnej.

Lista jest obszerna i często się zmienia. Na dzień 9 października 2026 r. plik SDN do pobrania z OFAC zawierał według naszych obliczeń na podstawie eksportu SDN.CSV około 19 400 wpisów. Każdy może ją bezpłatnie przeszukać za pomocą narzędzia Sanctions List Search OFAC.

Adresy portfeli kryptowalutowych na liście SDN

28 listopada 2018 r. OFAC wpisał na listę dwie osoby z Iranu, które pomagały wymieniać płatności z ransomware SamSam, i po raz pierwszy publicznie przypisał osobom objętym sankcjami adresy walut cyfrowych: dwa adresy bitcoin, przez które przeszło ponad 7 000 transakcji (US Treasury).

Adresy pojawiają się we wpisie SDN jako „Digital Currency Address”, a po nich ticker aktywa i sam adres. W praktyce ważne są dwa zastrzeżenia z FAQ 562 OFAC:

• Adresy wpisane przez OFAC „prawdopodobnie nie są wyczerpujące”. Osoba objęta sankcjami niemal na pewno kontroluje inne portfele.
• Jeśli zidentyfikują Państwo portfele, które Państwa zdaniem należą do SDN, i przechowują takie mienie, należy je zablokować i zgłosić do OFAC.

Według naszych obliczeń na podstawie plików SDN i SDN comments z 9 października 2026 r. około 1 050 adresów było przypisanych do mniej więcej 100 wpisów SDN. Większość stanowiły adresy bitcoin, Tron, Ethereum i USDT. To niewielki wycinek listy, dlatego większość pracy nadal wykonuje weryfikacja nazwisk i nazw.

Zasada 50 procent

Zgodnie z zasadą 50 procent OFAC każdy podmiot, którego co najmniej 50 procent należy, bezpośrednio lub pośrednio, indywidualnie lub łącznie, do jednej lub kilku osób zablokowanych, sam jest zablokowany, nawet jeśli nie figuruje na liście. Wytyczne OFAC dotyczące walut wirtualnych odsyłają w tej kwestii do jego zaktualizowanych wytycznych z 13 sierpnia 2014 r.

Dla giełdy oznacza to, że sprawdzenie samej nazwy klienta korporacyjnego nie wystarczy. Trzeba wiedzieć, kto jest jego właścicielem, i tu wkraczają weryfikacja beneficjenta rzeczywistego oraz KYB.

Odpowiedzialność obiektywna: kto musi przestrzegać przepisów i o jaką stawkę

Przepisy OFAC wiążą wszystkie osoby amerykańskie: obywateli USA i osoby z prawem stałego pobytu, gdziekolwiek się znajdują, każdego, kto przebywa w Stanach Zjednoczonych, oraz podmioty utworzone w USA wraz z ich zagranicznymi oddziałami. Objęte mogą być także firmy spoza USA, na przykład gdy doprowadzą osobę amerykańską do naruszenia sankcji.

Kary cywilne opierają się na odpowiedzialności obiektywnej (strict liability). OFAC wskazuje, że osoba amerykańska „może ponosić odpowiedzialność cywilną za naruszenie sankcji nawet bez wiedzy lub powodu, by wiedzieć”, że je narusza. Program zgodności oparty na ocenie ryzyka i szybkie działania naprawcze mogą być okolicznościami łagodzącymi, a dobrowolne zgłoszenie może obniżyć karę bazową o połowę.

Skalę pokazuje największa jak dotąd sprawa kryptowalutowa. 21 listopada 2023 r. OFAC ogłosił ugodę z Binance na kwotę 968 618 825 USD, obejmującą 1 667 153 prawdopodobne naruszenia w latach 2017–2022 z udziałem użytkowników z jurysdykcji objętych sankcjami i osób zablokowanych. OFAC uznał je za rażące (egregious) i niezgłoszone dobrowolnie, a Binance zgodził się na niezależnego monitora zgodności przez pięć lat (OFAC).

Co się dzieje w razie trafienia

Gdy amerykańska giełda stwierdzi, że przechowuje kryptowaluty, które muszą zostać zablokowane, zgodnie z FAQ 646 OFAC musi odmówić do nich dostępu wszystkim stronom i stosować zasady OFAC dotyczące przechowywania i zgłaszania zablokowanego mienia. Główne obowiązki to:

Zablokowanych kryptowalut nie trzeba wymieniać na dolary ani trzymać na oprocentowanym rachunku. Pozostają zamrożone do czasu, aż OFAC zezwoli na ich uwolnienie lub sankcja przestanie obowiązywać.

Dla użytkowników to wyjaśnienie, dlaczego konto lub wpłata mogą zostać zamrożone bez szczegółowego uzasadnienia. Jeśli Państwa środki zostały zablokowane, FAQ OFAC wskazuje, że właściciele zablokowanej waluty wirtualnej mogą skontaktować się z OFAC w sprawie sposobu jej traktowania.

Jak w praktyce działa weryfikacja OFAC

Wytyczne OFAC wymieniają pięć elementów programu zgodności z sankcjami: zaangażowanie kierownictwa, ocenę ryzyka, kontrole wewnętrzne, testy i audyt oraz szkolenia. W przypadku firm kryptowalutowych jego zalecenia dotyczące weryfikacji przekładają się na cztery warstwy:

1. Weryfikacja klientów przy onboardingu i na bieżąco. Imiona i nazwiska, daty urodzenia, adresy i obywatelstwo z procesu KYC są sprawdzane względem listy SDN i innych list OFAC, a następnie ponownie przy każdej zmianie list. OFAC zaleca stosowanie dopasowania przybliżonego (fuzzy matching), podając przykład, że na liście może figurować „Krayinvestbank”, a w danych pojawia się „Kray Invest Bank”.
2. Kontrole geograficzne. OFAC kładzie nacisk na weryfikację i blokowanie adresów IP z jurysdykcji objętych sankcjami. Jego wytyczne przywołują przypadek firmy, która zbierała adresy IP przy logowaniu, ale nigdy nie używała ich do weryfikacji, i w efekcie obsługiwała użytkowników na Krymie, na Kubie, w Iranie, Sudanie i Syrii.
3. Weryfikacja adresów portfeli. Wpłaty i wypłaty są sprawdzane względem adresów z listy. OFAC sugeruje też analizę wsteczną przy każdym nowym wpisanym adresie i zauważa, że adresy spoza listy, które dzielą portfel z adresem wpisanym, również mogą nieść ryzyko.
4. Analityka blockchain. Ponieważ wpisy nie są wyczerpujące, firmy korzystają z analityki blockchain, aby śledzić ekspozycję pośrednią, na przykład środki, które przeszły przez usługę objętą sankcjami.

Do sygnałów ostrzegawczych OFAC należą niedokładne lub niepełne dane KYC, dostęp z adresu IP lub przez VPN powiązany z jurysdykcją objętą sankcjami oraz próby transakcji z adresem powiązanym z osobą zablokowaną.

Większość giełd kupuje narzędzia do weryfikacji, zamiast budować je samodzielnie. Dostawcy tacy jak iDenfy prowadzą automatyczne kontrole sankcyjne, PEP i list obserwacyjnych; szersze porównanie znajdą Państwo w naszym przewodniku po oprogramowaniu do weryfikacji sankcyjnej lub w zestawieniu bezpłatnych opcji weryfikacji sankcyjnej dla mniejszych zespołów.

Sprawa Tornado Cash

8 sierpnia 2022 r. OFAC dodał do listy SDN Tornado Cash, protokół miksujący oparty na Ethereum, wraz z dziesiątkami adresów jego smart kontraktów (OFAC). Użytkownicy zaskarżyli tę decyzję. 26 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny USA dla Piątego Okręgu orzekł w sprawie Van Loon v. Department of the Treasury, że niezmienne smart kontrakty Tornado Cash nie są „mieniem” cudzoziemca ani zagranicznego podmiotu, więc nie mogą zostać zablokowane na podstawie właściwej ustawy, a OFAC przekroczył swoje uprawnienia (wyrok Piątego Okręgu).

21 marca 2025 r. Departament Skarbu ogłosił zniesienie sankcji, podkreślając jednocześnie, że pozostaje „głęboko zaniepokojony” północnokoreańskimi atakami hakerskimi i praniem pieniędzy, a osoby amerykańskie „powinny zachować ostrożność” przy transakcjach niosących takie ryzyko (US Treasury). Usunięcie protokołu z listy nie oznaczało usunięcia wszystkich z nim powiązanych: na dzień 9 października 2026 r. wpis SDN współzałożyciela Tornado Cash, Romana Semenova, z jego własnym adresem Ethereum, nadal był na liście.

Praktyczny wniosek: weryfikacja sankcyjna dotyczy konkretnych osób i mienia z listy, lista zmienia się w obu kierunkach, a dane do weryfikacji trzeba odświeżać przy każdej zmianie.

Aplikacje DeFi JewelSwap są niecustodialne i same nie przeprowadzają KYC; nasz artykuł o KYC w DeFi wyjaśnia, jak działa zgodność wokół takich protokołów.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest lista sankcyjna OFAC?

Zwykle chodzi o Specially Designated Nationals and Blocked Persons List (listę SDN), prowadzoną przez Office of Foreign Assets Control Departamentu Skarbu USA. Osoby amerykańskie nie mogą prowadzić interesów z wpisanymi osobami ani podmiotami i muszą blokować ich mienie. OFAC publikuje też inne listy, zebrane w Consolidated Sanctions List.

Czym jest weryfikacja OFAC?

To sprawdzanie klientów, kontrahentów, transakcji, a w kryptowalutach także adresów portfeli i lokalizacji IP względem list sankcyjnych OFAC, zarówno przy onboardingu, jak i przy każdej zmianie list, tak aby firma nie prowadziła interesów z osobą lub jurysdykcją objętą sankcjami.

Czy lista OFAC zawiera adresy portfeli kryptowalutowych?

Tak. OFAC po raz pierwszy przypisał adresy walut cyfrowych osobom objętym sankcjami w listopadzie 2018 r. Na dzień 9 października 2026 r. około 1 050 adresów było przypisanych do mniej więcej 100 wpisów SDN, ale OFAC zaznacza, że jego wpisy adresów prawdopodobnie nie są wyczerpujące.

Czym jest zasada 50 procent OFAC?

Każdy podmiot, którego co najmniej 50 procent należy, bezpośrednio lub pośrednio, indywidualnie lub łącznie, do jednej lub kilku osób zablokowanych, sam jest traktowany jako zablokowany, nawet jeśli nie jest wymieniony na liście SDN.

Czy Tornado Cash nadal jest objęty sankcjami?

Nie. Departament Skarbu zniósł sankcje wobec Tornado Cash 21 marca 2025 r., po tym jak Piąty Okręg orzekł w listopadzie 2024 r., że jego niezmienne smart kontrakty nie mogą zostać zablokowane jako mienie. Niektóre powiązane z nim osoby, takie jak współzałożyciel Roman Semenov, na dzień 9 października 2026 r. nadal figurowały na liście SDN.

Dlaczego moja giełda zamroziła mój przelew z powodów sankcyjnych?

Powiązane nazwisko, lokalizacja, adres IP lub adres portfela mogły pokrywać się z wpisem na liście sankcyjnej lub być do niego zbliżone. Amerykańskie giełdy muszą blokować mienie osób objętych sankcjami i zgłaszać je do OFAC w ciągu 10 dni roboczych. Fałszywe trafienia się zdarzają i zwykle są wyjaśniane po przekazaniu informacji.

Czytaj dalej

• Najlepsze oprogramowanie do weryfikacji sankcyjnej dla giełd kryptowalut
• Weryfikacja list obserwacyjnych i PEP w kryptowalutach
• Licencje przekaziciela środków dla kryptowalut
• Czym jest VASP?
• Przewodnik po zgodności AML dla giełd kryptowalut i VASP

Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej. Obowiązki sankcyjne zależą od jurysdykcji i okoliczności; należy skonsultować się z wykwalifikowanym prawnikiem. Liczby dotyczące listy SDN pochodzą z naszych własnych obliczeń na podstawie eksportów SDN.CSV i SDN_COMMENTS.CSV OFAC pobranych 9 października 2026 r. i będą się zmieniać wraz z aktualizacjami listy. Źródła sprawdzono 9 października 2026 r.