CARF: ramy OECD raportowania kryptoaktywów – wyjaśnienie

CARF (Crypto-Asset Reporting Framework, czyli ramy raportowania kryptoaktywów) to standard podatkowy OECD, który zobowiązuje giełdy kryptowalut, brokerów i podobnych dostawców do zbierania informacji o rezydencji podatkowej i numerach identyfikacji podatkowej klientów, raportowania rocznych sum transakcji do lokalnej administracji podatkowej oraz automatycznego przekazywania tych danych administracjom podatkowym krajów, w których mieszkają klienci. To kryptowalutowy odpowiednik Wspólnego Standardu Raportowania (CRS), który robi to samo w odniesieniu do rachunków bankowych i inwestycyjnych.

Pierwsze dane obejmują rok kalendarzowy 2026 w krajach, które wdrażają standard najwcześniej, a pierwsza wymiana między państwami nastąpi w 2027 roku. Ten poradnik wyjaśnia, kto się zobowiązał, kto musi raportować, co jest raportowane, jak CARF ma się do CRS i unijnej dyrektywy DAC8 oraz o co zostaną Państwo zapytani jako użytkownicy.

Czym jest CARF?

CARF opracowała Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) na zlecenie G20. Zgodnie z motywem 9 unijnej dyrektywy DAC8 OECD zatwierdziła go 26 sierpnia 2022 roku, a w czerwcu 2023 roku opublikowano go wraz ze zmianami CRS w jednym pakiecie – International Standards for Automatic Exchange of Information in Tax Matters OECD.

Powód jego powstania jest prosty. Kryptowaluty można kupować, przechowywać i przesyłać bez banku, a kryptoaktywa na ogół nie były objęte istniejącymi systemami automatycznej wymiany informacji. Jak ujęto to w konsultacjach brytyjskiego urzędu skarbowego HMRC z 2024 roku, administracje podatkowe nie miały przez to pełnego wglądu. CARF wypełnia tę lukę, nakładając obowiązek raportowania na pośredników.

CARF jest standardem podatkowym, a nie przepisem dotyczącym przeciwdziałania praniu pieniędzy. Funkcjonuje obok KYC i Travel Rule, ale służy innemu celowi: informuje administrację podatkową o Państwa transakcjach, aby mogła zweryfikować zeznanie.

Które kraje się zobowiązały i od kiedy

10 listopada 2023 roku grupa jurysdykcji opublikowała wspólne oświadczenie, w którym zobowiązała się do transpozycji CARF do prawa krajowego i uruchomienia umów o wymianie „na czas, aby wymiana rozpoczęła się do 2027 roku”. Globalne Forum OECD śledzi obecnie formalne zobowiązania. Jego lista jurysdykcji, które się zobowiązały, ostatnio zaktualizowana 23 czerwca 2026 roku, przedstawia się następująco:

Daje to 76 jurysdykcji, które się zobowiązały. Ta sama lista wymienia pięć jurysdykcji, które Globalne Forum uznaje za istotne dla CARF, a które jeszcze się nie zobowiązały: Argentynę, Salwador, Gruzję, Indie i Wietnam. Pierwsza wymiana „do 2027 roku” oznacza, że dostawcy w tych krajach zbierają dane w 2026 roku i raportują je w 2027 roku.

Kto musi raportować: RCASP

Obowiązek spoczywa na raportujących dostawcach usług w zakresie kryptoaktywów (Reporting Crypto-Asset Service Providers, RCASP). Wytyczne HMRC opisują RCASP jako firmę, która albo przeprowadza transakcje kryptoaktywami w imieniu użytkowników, albo zapewnia im środki do przeprowadzania takich transakcji. Przykładami są giełdy kryptowalut, brokerzy i dealerzy.

Ponieważ wielu dostawców działa w kilku krajach, CARF stosuje zasady powiązania, aby ustalić, gdzie dany dostawca raportuje. Kryteria stosuje się według hierarchii, na której szczycie znajduje się rezydencja podatkowa; pozostałe kryteria to miejsce założenia, miejsce zarządu i posiadanie stałego miejsca prowadzenia działalności w danym kraju. Na przykład dostawca będący rezydentem podatkowym Francji i zarejestrowany w Wielkiej Brytanii raportuje tylko we Francji.

Nie każdy token się liczy. Według wytycznych HMRC kryptoaktywo musi nadawać się do celów płatniczych lub inwestycyjnych, a cyfrowe waluty banków centralnych i określone produkty pieniądza elektronicznego podlegają zamiast tego CRS. Stablecoiny i wiele innych tokenów są objęte zakresem.

Co jest raportowane

Dostawcy raportują dwa bloki informacji o każdym kliencie. HMRC wymienia następujące dane identyfikacyjne:

• Osoby fizyczne: imię i nazwisko, data urodzenia, adres zamieszkania, kraj rezydencji i numer identyfikacji podatkowej (TIN) wraz z krajem, który go nadał.
• Podmioty, takie jak spółki, spółki osobowe, trusty i organizacje charytatywne: nazwa prawna, główny adres prowadzenia działalności, numer rejestrowy lub TIN, a w niektórych przypadkach dane osób kontrolujących podmiot.

Dane transakcyjne są agregowane dla każdego klienta, kryptoaktywa i rodzaju transakcji. Transakcje podlegające raportowaniu to:

• wymiana między kryptoaktywami a walutą fiat w obu kierunkach;
• wymiana jednego kryptoaktywa na inne;
• raportowane detaliczne transakcje płatnicze, czyli płatności kryptowalutami za towary lub usługi o wartości przekraczającej 50 000 USD;
• inne transfery do i od klienta;
• transfery na zewnętrzne adresy portfeli, co w praktyce obejmuje wypłaty do portfeli samodzielnie przechowywanych.

Jeśli dostawca posiada taką wiedzę, oznacza też transakcje według rodzaju, w tym staking, pożyczki kryptowalutowe, wrapping i zabezpieczenia. Są to sumy roczne, a nie rejestr każdej transakcji z osobna, a CARF nie raportuje zysków ani strat. Administracja podatkowa otrzymuje dane wejściowe i nadal opiera się na Państwa zeznaniu podatkowym, aby ustalić należny podatek.

CARF a CRS a DAC8

CRS to istniejący standard OECD dla rachunków finansowych: banki, depozytariusze i niektóre podmioty inwestycyjne raportują salda i dochody zagranicznych posiadaczy rachunków. Pakiet z 2023 roku zmienił CRS jednocześnie z utworzeniem CARF. Efektem jest jasny podział: według wytycznych HMRC cyfrowe waluty banków centralnych i określone produkty pieniądza elektronicznego raportuje się w ramach CRS, a pozostałe kryptoaktywa w ramach CARF.

DAC8 to sposób, w jaki UE wprowadza CARF do swojego prawa. Dyrektywa Rady (UE) 2023/2226 obowiązuje od 1 stycznia 2026 roku, a administracje podatkowe UE muszą wymieniać dane w ciągu dziewięciu miesięcy od końca każdego roku kalendarzowego, więc pierwsza wymiana danych za 2026 rok ma nastąpić do 30 września 2027 roku. DAC8 ściśle podąża za CARF, ale dodaje przepisy specyficzne dla UE, takie jak rejestracja operatorów kryptoaktywów spoza UE obsługujących rezydentów UE. Nasz poradnik o DAC8 omawia ją szczegółowo.

Stany Zjednoczone mają własny krajowy system raportowania przez brokerów, formularz 1099-DA, który objął transakcje od 2025 roku. Zobowiązanie USA na liście OECD dotyczy wymiany do 2029 roku. Zob. nasz poradnik o formularzu 1099-DA.

Przykład: jak Wielka Brytania wdraża CARF

Wielka Brytania jest jednym z pionierów, a opublikowane wytyczne HMRC pokazują, jak wdrożenie wygląda w praktyce:

• Od 1 stycznia 2026 roku brytyjscy RCASP muszą stosować wobec klientów procedury należytej staranności.
• Wielka Brytania rozszerzyła CARF także na klientów będących rezydentami Wielkiej Brytanii, więc brytyjscy użytkownicy są raportowani do HMRC, a użytkownicy zagraniczni – do swoich krajów (dokument programowy HMRC, listopad 2025).
• Dostawcy muszą zarejestrować się w usłudze online HMRC i do 31 stycznia 2027 roku poinformować użytkowników, że będą raportować ich dane.
• Pierwszy raport, obejmujący okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 roku, należy złożyć między 1 stycznia a 31 maja 2027 roku (HMRC).
• Kary mogą sięgać 300 GBP za użytkownika za brak raportu, spóźniony raport lub przekazanie nieprawidłowych informacji.

O co zostaną zapytani użytkownicy: oświadczenie o rezydencji

Część CARF, którą zauważa większość użytkowników, to oświadczenie o rezydencji podatkowej (self-certification). To krótka deklaracja, zwykle formularz w aplikacji, potwierdzająca kraj lub kraje rezydencji podatkowej oraz numer TIN w każdym z nich.

• Nowi klienci składają je przy rejestracji. Podręcznik HMRC stanowi, że należy je uzyskać, zanim dostawca przeprowadzi dla Państwa jakąkolwiek transakcję.
• Dotychczasowi klienci mają okres przejściowy na uzupełnienie. W Wielkiej Brytanii dostawcy mieli czas do 31 grudnia 2026 roku na zebranie oświadczeń od osób, które były klientami już na początku 2026 roku (IEIM8000470).
• Dostawca porównuje oświadczenie z informacjami, które już posiada dzięki KYC, takimi jak adres i dokument tożsamości. Brytyjski adres przy deklarowanej rezydencji podatkowej w innym kraju wywoła pytania.
• Podręcznik HMRC dotyczący kryptoaktywów ostrzega, że nieprzekazanie dostawcy wymaganych informacji może skutkować karą, a dostawca może odmówić dalszego świadczenia usług.

Weryfikacja tożsamości i formularz podatkowy idą w parze: giełdy zwykle zbierają oświadczenie w ramach tego samego procesu rejestracji co weryfikację tożsamości, korzystając na etapie KYC z narzędzi takich jak weryfikacja tożsamości dla krypto od iDenfy.

A co z DeFi i samodzielnym przechowywaniem?

CARF działa za pośrednictwem pośredników. Monety przechowywane we własnym portfelu i swapy wykonywane bezpośrednio on-chain nie są przez nikogo raportowane w ramach CARF, ale wypłata z raportującej giełdy do Państwa portfela jest raportowana jako transfer na adres zewnętrzny. To, czy dany interfejs DeFi jest RCASP, zależy od tego, czy przeprowadza transakcje w imieniu użytkowników lub zapewnia im środki do ich przeprowadzania, co ocenia się na podstawie faktów. Nic z tego nie zmienia Państwa własnego obowiązku wykazania podlegających opodatkowaniu zysków i dochodów.

Aplikacje DeFi JewelSwap są niepowiernicze i nie zbierają oświadczeń o rezydencji podatkowej. Zob. KYC w DeFi – wyjaśnienie.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza skrót CARF?

Crypto-Asset Reporting Framework, czyli ramy raportowania kryptoaktywów. To standard OECD dotyczący automatycznej wymiany informacji podatkowych o transakcjach kryptowalutowych między państwami, zatwierdzony w 2022 roku i opublikowany wraz ze zmianami Wspólnego Standardu Raportowania w czerwcu 2023 roku.

Kiedy zaczyna obowiązywać CARF?

To zależy od kraju. Według listy Globalnego Forum OECD zaktualizowanej 23 czerwca 2026 roku 46 jurysdykcji przeprowadzi pierwszą wymianę do 2027 roku (obejmującą dane za 2026 rok), 29 do 2028 roku, a Stany Zjednoczone do 2029 roku.

Czy Stany Zjednoczone uczestniczą w CARF?

Globalne Forum OECD wymienia Stany Zjednoczone jako państwo zobowiązane do przeprowadzenia pierwszej wymiany do 2029 roku. W kraju amerykańscy brokerzy już raportują sprzedaż klientów na formularzu 1099-DA, począwszy od transakcji z 2025 roku.

Jakie informacje o mnie raportuje CARF?

Imię i nazwisko, adres, datę urodzenia, rezydencję podatkową i numer identyfikacji podatkowej, a także roczne sumy dla każdego kryptoaktywa dotyczące wymian kryptowalut na fiat i kryptowalut na kryptowaluty, transferów przychodzących i wychodzących oraz wypłat do zewnętrznych portfeli. Nie raportuje zysków ani strat.

Jaka jest różnica między CARF a DAC8?

CARF to globalny standard OECD. DAC8 to unijna dyrektywa, która wprowadza CARF do prawa UE z pewnymi dodatkami specyficznymi dla UE, takimi jak rejestracja operatorów kryptoaktywów spoza UE. DAC8 obowiązuje od 1 stycznia 2026 roku.

Dlaczego giełda prosi o moją rezydencję podatkową i numer TIN?

Zgodnie z CARF i DAC8 dostawcy muszą uzyskać od każdego klienta oświadczenie o rezydencji podatkowej. Nowi klienci składają je przy rejestracji, a dotychczasowi w okresie przejściowym. W Wielkiej Brytanii HMRC ostrzega, że nieprzekazanie wymaganych informacji może skutkować karą, a dostawca może odmówić dalszego świadczenia usług.

Czytaj dalej

• Raportowanie kryptowalut w ramach DAC8 – wyjaśnienie
• Formularz 1099-DA – wyjaśnienie
• Czym jest rozporządzenie MiCA?
• Co dzieje się z Państwa danymi KYC
• Przewodnik po zgodności AML dla giełd kryptowalut i VASP

Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady podatkowej, prawnej ani finansowej. Dane o zobowiązaniach pochodzą z listy jurysdykcji zobowiązanych do wdrożenia CARF prowadzonej przez Globalne Forum OECD, ostatnio zaktualizowanej 23 czerwca 2026 roku. Informacje o Wielkiej Brytanii pochodzą z wytycznych i podręczników HMRC, a o UE – z dyrektywy Rady (UE) 2023/2226; wszystkie sprawdzono 9 października 2026 roku. Przepisy i terminy się zmieniają; należy sprawdzić wytyczne lokalnej administracji podatkowej.