AMLR: zakaz privacy coinów w UE od 2027 r. (art. 79)

Od 10 lipca 2027 r. unijne rozporządzenie w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy (AMLR, rozporządzenie (UE) 2024/1624) zakazuje dostawcom usług w zakresie kryptoaktywów (CASP) prowadzenia anonimowych rachunków kryptoaktywów lub jakichkolwiek rachunków umożliwiających anonimizację lub zaciemnianie transakcji, „w tym za pomocą kryptowalut zwiększających anonimowość”. To art. 79, a w praktyce oznacza on, że regulowane w UE giełdy i podmioty przechowujące kryptoaktywa nie będą mogły oferować privacy coinów takich jak Monero. Nie sprawia on jednak, że posiadanie ich lub przechowywanie we własnym portfelu staje się nielegalne.

Zakaz jest częścią szerszego pakietu. AMLR zastępuje krajowe przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy jednym unijnym zbiorem zasad, nowy organ UE (AMLA z siedzibą we Frankfurcie) od 2028 r. zacznie bezpośrednio nadzorować najbardziej ryzykowne firmy działające transgranicznie, a rozporządzenie w sprawie przekazów środków pieniężnych już teraz reguluje transfery do i z portfeli samodzielnie hostowanych.

Czym jest AMLR?

AMLR to trzon unijnego pakietu AML, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym 19 czerwca 2024 r. wraz z rozporządzeniem w sprawie AMLA (UE) 2024/1620 i szóstą dyrektywą AML (UE) 2024/1640, według osi czasu opublikowanej przez AMLA.

Wcześniejsze unijne przepisy AML były dyrektywami, które każde państwo wdrażało do prawa krajowego na swój sposób. AMLR jest rozporządzeniem, więc obowiązuje bezpośrednio w każdym państwie członkowskim. Zgodnie z art. 90 stosuje się je od 10 lipca 2027 r. Jedynym wyjątkiem są agenci piłkarscy i zawodowe kluby piłkarskie, wobec których przepisy zaczną obowiązywać od 10 lipca 2029 r.

AMLR zalicza dostawców usług w zakresie kryptoaktywów (CASP) do instytucji finansowych i przejmuje definicję CASP z MiCA, dzięki czemu firmy posiadające zezwolenie na podstawie MiCA stają się „podmiotami obowiązanymi” z obowiązkami podobnymi do bankowych: należytą starannością, monitorowaniem, raportowaniem i przechowywaniem dokumentacji. Nasz przewodnik o tym, czym jest VASP, omawia definicję globalną.

Art. 79: zakaz privacy coinów słowo po słowie

Art. 79 ust. 1 AMLR stanowi, że instytucjom kredytowym, instytucjom finansowym i CASP „zakazuje się prowadzenia” kilku rodzajów anonimowych rachunków, w tym „anonimowych rachunków kryptoaktywów, a także wszelkich rachunków umożliwiających w inny sposób anonimizację posiadacza rachunku klienta lub anonimizację bądź zwiększone zaciemnianie transakcji, w tym za pomocą kryptowalut zwiększających anonimowość”.

• Definicja jest szeroka. Art. 2 ust. 1 pkt 25 definiuje kryptowaluty zwiększające anonimowość jako kryptoaktywa, „które mają wbudowane funkcje zaprojektowane w celu anonimizacji informacji o transferach kryptoaktywów, w sposób systematyczny lub opcjonalny”. Moneta nie musi więc być domyślnie prywatna, by podlegać zakazowi.
• Zakaz dotyczy dostawców, a nie osób. Zakaz obejmuje prowadzenie takich rachunków przez CASP. Motyw 160 dodaje, że „nie ma on zastosowania do dostawców sprzętu i oprogramowania ani dostawców portfeli samodzielnie hostowanych, o ile nie mają oni dostępu do tych portfeli kryptoaktywów ani kontroli nad nimi”.
• Istniejące rachunki wymagają weryfikacji. Akapit drugi art. 79 ust. 1 stanowi, że posiadacze i beneficjenci istniejących anonimowych rachunków, w tym rachunków kryptoaktywów, muszą zostać objęci środkami należytej staranności wobec klienta, zanim rachunki te zostaną w jakikolwiek sposób użyte.

AMLR nie jest pierwszym unijnym przepisem w tej dziedzinie. Art. 76 ust. 3 MiCA już teraz wymaga od platform obrotu blokowania dopuszczenia kryptoaktywów, „które mają wbudowaną funkcję anonimizacji, chyba że posiadacze tych kryptoaktywów i historia ich transakcji mogą zostać zidentyfikowani”. Przepisy MiCA dotyczące CASP obowiązują od 30 grudnia 2024 r. Art. 79 idzie dalej i obejmuje każdego CASP oraz każdy rodzaj rachunku.

Co to oznacza dla posiadaczy Monero i Zcash

Monero to najbardziej oczywisty przypadek. Projekt Monero opisuje każdego użytkownika jako „domyślnie anonimowego”, a nadawcę, odbiorcę i kwotę ukrywają adresy stealth, podpisy pierścieniowe i RingCT. To „systematyczna” wbudowana funkcja anonimowości w rozumieniu AMLR.

Zcash jest mniej jednoznaczny. Strona Zcash wyjaśnia, że użytkownicy mogą wybierać adresy osłonięte (shielded), które utrzymują szczegóły transakcji w tajemnicy, lub przejrzyste, publiczne jak w większości blockchainów. Ponieważ definicja AMLR obejmuje monety anonimowe „opcjonalnie”, dosłowna wykładnia sugeruje, że Zcash się w niej mieści, nawet jeśli giełda korzysta wyłącznie z przejrzystych adresów. Jak rygorystycznie odczytają to organy nadzoru, nie zostało jeszcze przesądzone.

Większość dużych giełd nie czekała do 2027 r.:

• Binance ogłosiła 6 lutego 2024 r. wycofanie XMR z obrotu, a handel zakończył się 20 lutego 2024 r., jak podał Cointelegraph.
• Kraken wstrzymał handel i wpłaty XMR w Europejskim Obszarze Gospodarczym od 31 października 2024 r., powołując się na „zmiany regulacyjne”. Użytkownicy z EOG mieli czas do 31 grudnia 2024 r. na wypłatę, po czym salda przewalutowano na bitcoina, według relacji Cointelegraph z komunikatu Krakena.

Jeśli posiadają Państwo privacy coin, oto co się zmienia, a co nie:

• AMLR nie sprawia, że posiadanie XMR lub ZEC staje się nielegalne. Obowiązki spoczywają na firmach regulowanych.
• Należy się spodziewać, że po 10 lipca 2027 r. żadna regulowana w UE giełda ani żaden podmiot przechowujący nie będzie przechowywać tych monet w Państwa imieniu. Jeśli Państwa dostawca nadal to robi, warto wypłacić środki na czas: przymusowe przewalutowanie jest częstym finałem.
• Środki, które miały styczność z privacy coinami lub mikserami, mogą wywołać dodatkowe pytania na regulowanej giełdzie (zob. sygnały ostrzegawcze AML w kryptowalutach).

Obowiązki CASP na podstawie AMLR

Poza art. 79 AMLR nakłada kilka obowiązków specyficznych dla kryptowalut. Najważniejsze z nich:

• Należyta staranność przy transakcjach okazjonalnych. Art. 19 ust. 3 wymaga od CASP stosowania pełnych środków należytej staranności wobec klienta przy transakcjach okazjonalnych o wartości 1000 EUR lub więcej, w tym transakcjach powiązanych, a poniżej tej kwoty co najmniej identyfikacji klienta. W kryptowalutach nie ma zwolnienia dla „małych transakcji”.
• Ryzyko adresów samodzielnie hostowanych. Art. 40 wymaga od CASP oceny ryzyka transferów do lub z adresów samodzielnie hostowanych i zastosowania co najmniej jednego środka ograniczającego ryzyko, np. weryfikacji, kto stoi za adresem, żądania dodatkowych informacji o pochodzeniu lub przeznaczeniu aktywów albo wzmożonego bieżącego monitorowania. AMLA musi wydać w tej sprawie wytyczne do 10 lipca 2027 r.
• Relacje korespondenckie. Art. 37 wymaga wzmożonej weryfikacji, zanim CASP nawiąże współpracę z kontrahentem spoza UE świadczącym podobne usługi: czy posiada on zezwolenie lub rejestrację, jaka jest jego reputacja i nadzór, jakie ma mechanizmy AML, oraz zgody kadry kierowniczej wyższego szczebla.

Szczegóły są właśnie dopracowywane. 1 października 2026 r. AMLA poinformowała, że sfinalizowała trzy pakiety projektów regulacyjnych standardów technicznych dotyczących należytej staranności wobec klienta (w tym weryfikacji zdalnej i sprawdzania PEP), identyfikacji transakcji okazjonalnych i powiązanych oraz kontroli na poziomie grupy. Trafiły one do Komisji Europejskiej i zgodnie z propozycją mają obowiązywać sześć miesięcy po wejściu w życie.

Dostawcy tacy jak narzędzie do AML screeningu iDenfy automatyzują sprawdzanie list sankcyjnych, PEP i negatywnych informacji w mediach, które wchodzą w skład należytej staranności wobec klienta. Nasze przewodniki po CDD i EDD oraz analityce blockchain omawiają resztę.

Portfele samodzielnie hostowane i zasada 1000 EUR

Transfery do własnego portfela reguluje odrębny, już obowiązujący akt: rozporządzenie w sprawie przekazów środków pieniężnych (UE) 2023/1113, stosowane od 30 grudnia 2024 r. To unijna wersja kryptowalutowej Travel Rule.

• Każdy transfer między CASP zawiera dane. Art. 14 wymaga od CASP wysyłającego przekazania imienia i nazwiska, adresu oraz danych rachunku inicjatora, a także imienia i nazwiska oraz adresu beneficjenta – bez kwoty minimalnej.
• Transfery na adres samodzielnie hostowany. Art. 14 ust. 5 wymaga od CASP uzyskania i przechowywania tych samych informacji. W przypadku kwot powyżej 1000 EUR musi on podjąć odpowiednie działania, by ocenić, czy adres należy do jego własnego klienta lub jest przez niego kontrolowany.
• Transfery z adresu samodzielnie hostowanego. Art. 16 ust. 2 stosuje ten sam próg 1000 EUR do CASP odbierającego.

Dlatego giełda może poprosić o podpisanie wiadomości z portfela lub potwierdzenie, że adres należy do Państwa, przed dużą wypłatą.

AMLA i bezpośredni nadzór od 2028 r.

Urząd ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy oraz Finansowaniu Terroryzmu (AMLA) to nowa agencja UE z siedzibą we Frankfurcie nad Menem. Według strony AMLA została prawnie ustanowiona 26 czerwca 2024 r., 21 stycznia 2025 r. jej pierwszą przewodniczącą została Bruna Szego, a działalność operacyjną rozpoczęła latem 2025 r.

Jej kluczowym uprawnieniem jest bezpośredni nadzór. Zgodnie z art. 12 i 13 rozporządzenia w sprawie AMLA:

• AMLA okresowo ocenia instytucje kredytowe i finansowe działające w co najmniej sześciu państwach członkowskich, a CASP są jedną z ocenianych kategorii.
• Podmioty o wysokim profilu ryzyka rezydualnego stają się „wybranymi podmiotami obowiązanymi”. Jeśli w pierwszej rundzie kryteria spełni ponad 40 podmiotów, AMLA wybiera 40 działających w największej liczbie państw członkowskich.
• AMLA musi rozpocząć pierwszy wybór do 1 lipca 2027 r., zakończyć go w ciągu sześciu miesięcy, opublikować listę i rozpocząć bezpośredni nadzór sześć miesięcy po publikacji. Według osi czasu AMLA bezpośredni nadzór rozpocznie się w 2028 r.

Wszystkie pozostałe podmioty pozostają pod nadzorem krajowego organu. 7 października 2026 r. AMLA opublikowała swoje stanowisko w sprawie przeglądu MiCA prowadzonego przez Komisję, sugerując objęcie ramami regulacyjnymi stakingu, udzielania i zaciągania pożyczek oraz wnosząc o jasną definicję prawną rozwiązań DeFi i tego, kto sprawuje nad nimi faktyczną kontrolę.

Oś czasu: najważniejsze daty

Data	Co się dzieje
19 czerwca 2024 r.	Publikacja AMLR, rozporządzenia w sprawie AMLA i AMLD6 w Dzienniku Urzędowym
26 czerwca 2024 r.	Prawne ustanowienie AMLA
30 grudnia 2024 r.	Zaczynają obowiązywać rozporządzenie w sprawie przekazów środków pieniężnych (Travel Rule, weryfikacja portfeli samodzielnie hostowanych) oraz przepisy MiCA dotyczące CASP, w tym art. 76 ust. 3
1 lipca 2025 r.	Zaczyna obowiązywać większość rozporządzenia w sprawie AMLA
1 października 2026 r.	AMLA finalizuje projekty standardów dotyczących CDD, transakcji okazjonalnych i kontroli na poziomie grupy
Do 1 lipca 2027 r.	AMLA rozpoczyna pierwszy wybór do bezpośredniego nadzoru
10 lipca 2027 r.	Zaczyna obowiązywać AMLR, w tym zakaz z art. 79; upływa termin transpozycji AMLD6; termin na wytyczne AMLA dotyczące adresów samodzielnie hostowanych
2028 r.	AMLA rozpoczyna bezpośredni nadzór nad maksymalnie 40 wybranymi podmiotami
10 lipca 2029 r.	AMLR zaczyna obowiązywać agentów piłkarskich i zawodowe kluby piłkarskie

Co to oznacza dla użytkowników i DeFi

Dla większości osób AMLR oznacza więcej tych samych kontroli. Prawdziwa zmiana dotyczy posiadaczy privacy coinów, którzy tracą regulowane w UE punkty wejścia.

Przepisy dotyczą podmiotów obowiązanych, a nie oprogramowania. Otwartym pytaniem pozostaje, jak daleko sięga „kontrola” w DeFi – AMLA zwróciła się do Komisji o jej zdefiniowanie. Aplikacje JewelSwap na MultiversX, Sui i Radix są niepowiernicze (non-custodial) i same nie prowadzą KYC; nasze objaśnienie KYC w DeFi wyjaśnia, jak to działa.

Najczęściej zadawane pytania

Czy UE zakaże privacy coinów w 2027 r.?

Nie w przypadku osób prywatnych. Od 10 lipca 2027 r. art. 79 AMLR (rozporządzenie (UE) 2024/1624) zakazuje dostawcom usług w zakresie kryptoaktywów i bankom prowadzenia anonimowych rachunków lub rachunków umożliwiających anonimizację, w tym za pomocą kryptowalut zwiększających anonimowość. Przechowywanie privacy coina we własnym portfelu nie jest zakazane.

Czym są kryptowaluty zwiększające anonimowość według AMLR?

Art. 2 ust. 1 pkt 25 AMLR definiuje je jako kryptoaktywa z wbudowanymi funkcjami zaprojektowanymi w celu anonimizacji informacji o transferach, w sposób systematyczny lub opcjonalny. Monero, domyślnie prywatne, odpowiada temu opisowi, a monety z opcjonalnymi funkcjami prywatności również mogą zostać objęte zakazem.

Czy po lipcu 2027 r. nadal będzie można trzymać Monero w UE?

Tak, w portfelu samodzielnie hostowanym. Zakaz dotyczy regulowanych dostawców, a motyw 160 wyłącza dostawców sprzętu, oprogramowania i portfeli samodzielnie hostowanych, którzy nie mają dostępu do portfeli użytkowników ani kontroli nad nimi. Regulowana w UE giełda ani podmiot przechowujący nie powinni przechowywać Monero w Państwa imieniu.

Czym jest AMLA?

AMLA to unijny Urząd ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy oraz Finansowaniu Terroryzmu, utworzony rozporządzeniem (UE) 2024/1620, z siedzibą we Frankfurcie. Koordynuje krajowe organy nadzoru, wydaje standardy, a od 2028 r. będzie bezpośrednio nadzorować do 40 transgranicznych firm finansowych wysokiego ryzyka, wśród których mogą znaleźć się dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów.

Czym jest zasada 1000 EUR dla portfeli samodzielnie hostowanych?

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie przekazów środków pieniężnych (UE) 2023/1113, obowiązującym od 30 grudnia 2024 r., dostawca usług w zakresie kryptoaktywów musi ocenić, czy adres samodzielnie hostowany należy do jego klienta lub jest przez niego kontrolowany, gdy transfer do lub z tego adresu przekracza 1000 EUR.

Czy AMLR dotyczy DeFi?

AMLR ma zastosowanie do podmiotów obowiązanych, takich jak dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów, a nie do oprogramowania jako takiego. Sposób stosowania go do rozwiązań DeFi wciąż pozostaje otwarty: w październiku 2026 r. AMLA zwróciła się do Komisji Europejskiej o jasną definicję prawną DeFi i tego, kto sprawuje faktyczną kontrolę.

Czytaj dalej

• Czym jest MiCA? Unijne rozporządzenie o kryptoaktywach – wyjaśnienie
• Kryptowalutowa Travel Rule – wyjaśnienie
• Czym jest VASP?
• Sygnały ostrzegawcze AML w kryptowalutach
• KYC w DeFi – wyjaśnienie

Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady prawnej ani finansowej. Odniesienia prawne dotyczą rozporządzenia (UE) 2024/1624 (AMLR), rozporządzenia (UE) 2024/1620 (rozporządzenie w sprawie AMLA), dyrektywy (UE) 2024/1640, rozporządzenia (UE) 2023/1113 (rozporządzenie w sprawie przekazów środków pieniężnych) i rozporządzenia (UE) 2023/1114 (MiCA), wszystkie sprawdzone w EUR-Lex 12 października 2026 r. Daty i komunikaty AMLA pochodzą z amla.europa.eu według stanu na 12 października 2026 r.; szczegóły dotyczące wycofania z obrotu pochodzą z relacji Cointelegraph z komunikatów giełd.